“Hoa hồng” – câu chuyện dài

Thứ Tư, 03.01.2018, 11:24

Dư luận vô cùng bức xúc trước hành vi vô lương tâm của Công ty Cổ phần VN Pharma – Công ty dược lớn nhất Việt Nam nhập khẩu hàng nghìn hộp thuốc điều trị bệnh ung thư dởm và đã chi hàng trăm tỷ đồng “hoa hồng” cho các bác sỹ để tuồn thuốc vào các bệnh viện. Một lần nữa tình trạng “lại quả, ăn hoa hồng, thù lao” trái pháp luật lại gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho các cấp chính quyền trong công tác quản lý.

Cách đây nhiều năm một người của thanh tra Chính phủ đã từng thừa nhận khó xác định ranh giới tiền “hoa hồng” và hối lộ. Tháng 12 năm ngoái chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng đã đưa ra nhận định rằng: cứ làm được 1 đồng thì doanh nghiệp phải chi ra “bôi trơn” 0,72 đồng thậm chí có lúc phải chi đến 1,02 đồng, rồi bao nhiêu công trình, hàng loạt dự án, siêu dự án nghìn tỷ đắp chiếu làm chậm quá trình phát triển của đất nước mà nguyên nhân chủ yếu là cái sự ăn bớt, ăn xén để thêm vào khoản chi “hoa hồng” cho bên A, bên B.

Nêu thực trạng đó để thấy “bôi trơn, hoa hồng, lại quả, thù lao” dường như không thể thiếu trong các hoạt động của đời sống xã hội và nó được coi là những tác nhân làm méo mó các quan hệ xã hội, làm lệch chuẩn giá trị đạo đức, làm xói mòn lòng tin của nhân dân, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước, gây bức xúc trong nhân dân.

Tác hại của nó đã rõ nhưng tại sao nó vẫn tồn tại? Tại sao người dân, doanh nghiệp muốn sản xuất kinh doanh phải mặc nhiên thừa nhận nó? Tại sao trong suốt quá trình dài các cấp có thẩm quyền, cơ quan quản lý không có biện pháp ngăn chặn, giải quyết? Cơ chế nào nảy sinh những tiêu cực này? Chúng ta cần làm những gì để nó không ảnh hưởng đến việc xây dựng chính phủ kiến tạo, liêm chính và hành động?

Đừng biến “hoa hồng” thành hành vi tham ô, hối lộ.

Thực ra, bản thân “hoa hồng” không có lỗi, lỗi ở đây thuộc về cơ chế và người thực hiện nó. Trên thế giới và ở Việt Nam trong nhiều lĩnh vực, trong một số trường hợp pháp luật cho phép người thực hiện giao dịch theo chức trách, nhiệm vụ của mình được hưởng phần trăm hoa hồng phù hợp với công sức đóng góp và người nhận khoản hoa hồng đó không nằm trong vị trí có thể trực tiếp hay gián tiếp quyết định sự thành bại của giao dịch. Nhưng trên thực tế đây lại là “mảnh đất màu mỡ” để nhiều người lợi dụng làm trái quy định, làm lợi cho bản thân hoặc nhóm người. Lâu dần họ biến những tỷ lệ “hoa hồng” ấy thành nơi kiếm chác, làm giàu, thành cái sự “đi đêm”, “bôi trơn” thậm chí là hối lộ.

Đáng lo ngại là cũng chính từ đây những đường dây lợi ích được tạo dựng làm lũng đoạn chính sách, làm xấu đi hình ảnh “những công bộc” trong nhận thức của người dân. Vì thế, không lạ khi nhiều nơi xuất hiện những cán bộ này, lãnh đạo kia hoạnh họe, sách nhiễu người dân, doanh nghiệp, không lạ khi tình trạng chung chi nảy sinh ở khắp nơi kể cả ở cơ quan bảo vệ pháp luật hoặc lĩnh vực được coi là nghề cao quý. Và không lạ khi mức chi phí cho khoản hoa hồng lên tới hàng tỷ, hàng trăm tỷ đồng như Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần VN Pharma đã thừa nhận trước cơ quan điều tra, trước tòa án mà lẽ ra nó phải được coi là hành vi đưa hối lộ và nhận hối lộ theo quy định của pháp luật hình sự.

Thiết nghĩ, việc nhận hoa hồng hay hối lộ rồi cũng sẽ sáng tỏ, nhưng việc cần làm ngay là không để cho những hành vi ấy tái diễn, xảy ra. Muốn vậy phải xóa bỏ cơ chế xin – cho, ngọn nguồn phát sinh tiêu cực, tham nhũng tạo sự minh bạch trong các lĩnh vực hoạt động. Phải rà soát, xem xét lại các quy định của pháp luật hiện hành về trích hoa hồng đối với cán bộ công chức khi thi hành công vụ hoặc nhận tiền từ cá nhân, tổ chức; khi thực hiện chức trách, nhiệm vụ dù dưới bất kỳ hình thức nào. Có như vậy mới khắc phục được tình trạng biến “hoa hồng” thành hành vi tham ô, hối lộ. Từ đó mới có đội ngũ cán bộ làm việc vì dân chứ không phải vì lợi, vì thân, làm nền tảng, xây dựng một chính phủ kiến tạo, liêm chính, hành động như Chính phủ và người dân hy vọng.